DE KONING DIE EEN BINNENZEE LIET BOUWEN
Parakramabahu de Grote: de koning van Polonnaruwa's gouden tijdperk
Wie Parakramabahu I was, de irrigatiefilosofie achter het immense Parakrama Samudra-reservoir, en hoe zijn regering van 1153–1186 Polonnaruwa tot een pronkstuk van een hoofdstad maakte.
Bekijk Polonnaruwa-tours op GetYourGuide ↗Een herenigd koninkrijk
Parakramabahu I besteeg de troon in 1153, na een periode waarin Sri Lanka verdeeld was tussen rivaliserende prinsen. Volgens de meeste historische verslagen besteedde hij de vroege jaren van zijn regering aan het verenigen van de concurrerende machtscentra van het eiland onder één kroon, voor het eerst in generaties. Die eenwording was zowel praktisch als symbolisch van belang — het gaf hem de middelen en het gezag om de grote bouw- en irrigatieprojecten uit te voeren waarvoor Polonnaruwa nu bekend staat, op een schaal die geen enkel verdeeld koninkrijk had kunnen realiseren. Zijn regering van ongeveer drie decennia, tot 1186, wordt door historici algemeen beschouwd als het hoogtepunt van de Polonnaruwa-periode.
Geen druppel regen tot aan de zee
Parakramabahu wordt traditioneel geassocieerd met een bestuursfilosofie, vastgelegd in de kronieken, dat geen regenwater de oceaan mocht bereiken zonder eerst te zijn benut — een uitspraak die vandaag de dag vaak wordt geparafraseerd als 'laat geen enkele druppel regen ongebruikt naar zee stromen.' Wat de exacte oorspronkelijke bewoording ook was, het sentiment sloot naadloos aan bij zijn daadwerkelijke beleid: een regio met een lang droog seizoen had water nodig dat het hele jaar door werd opgeslagen en verdeeld om de rijstteelt te ondersteunen, en irrigatie werd een centraal, bijna ideologisch fundament van zijn bewind in plaats van een nevenproject. Het is nog steeds de uitspraak die in Sri Lanka vandaag de dag het meest met hem wordt geassocieerd.
Het bouwen van de Zee van Parakrama
Het Parakrama Samudra — letterlijk de 'Zee van Parakrama' — is het reservoir dat die filosofie in steen en aarde heeft vereeuwigd. In plaats van één nieuw bassin vanaf nul te bouwen, verbonden ingenieurs verschillende bestaande kleinere reservoirs en vergrootten ze deze tot één aaneengesloten waterlichaam dat de westelijke rand van de stad omzoomt, in diverse bronnen beschreven als een dijk van ruwweg twintig kilometer die duizenden hectares omsluit. Het fungeerde zowel als overstromingsbuffer als jaarrond irrigatiebron voor de omringende rijstvelden, en — opmerkelijk genoeg — een groot deel van datzelfde netwerk bewatert nog steeds landbouwgrond in de regio, acht eeuwen later.
Een hoofdstad herbouwd om te evenaren
Dankzij de waterbeveiliging kon Parakramabahu op een schaal bouwen die eerdere koningen van Polonnaruwa niet hadden aangedurfd: een meerlaags koninklijk paleis, raadzalen, nieuwe en uitgebreide kloosters en uitbreidingen aan de heilige Quadrangle dateren allemaal uit zijn regering. Het Uttararama-klooster met de rotsboeddha's van Gal Vihara was zijn opdracht, en zijn bouwprogramma wordt algemeen gezien als de transformatie van Polonnaruwa van een functionele administratieve hoofdstad naar de dichtbebouwde, monumentale stad waarvan de ruïnes vandaag de dag bewaard zijn gebleven. Veel van wat een moderne bezoeker daadwerkelijk doorloopt en fotografeert, van paleismuren tot tempelplatforms, werd opgetrokken in deze ene periode van drie decennia bouwactiviteit.
Voorbij irrigatie en architectuur
De kronieken schrijven Parakramabahu ook militaire campagnes buiten het eiland toe — expedities tegen het Pandya-koninkrijk in Zuid-India en tegen Ramanna, het huidige Myanmar, worden genoemd als de ambitieuzere, zij het minder zekere, ondernemingen van zijn regering — en een aanzienlijke religieuze hervorming thuis, waarbij de voorheen verdeelde boeddhistische kloostergemeenschappen van Sri Lanka werden verenigd onder één orthodoxe orde. Historici beschouwen sommige details van deze gebeurtenissen als ontleend aan gunstige hofkronieken in plaats van aan onafhankelijke verslagen, dus kunnen ze het best worden gelezen als het eigen relaas van die tijd over een actieve, expansionistische heerschappij, niet als een vaststaand modern oordeel.
Zijn regering in één oogopslag
Alles bij elkaar genomen zijn het reservoir, de religieuze hervorming en het bouwprogramma de redenen waarom Parakramabahu I minder wordt herinnerd als veroveraar dan als bouwkoning, en waarom zijn regeerperiode van ruwweg dertig jaar wordt uitgelicht als Polonnaruwa's gouden eeuw in plaats van slechts één hoofdstuk daarvan. Vrijwel alles wat een bezoeker vandaag de dag in de oude stad ziet — de rotsboeddha's, de paleismuren, het water aan de horizon — valt binnen de contouren van die ene regeerperiode, en dat is waarom zijn naam bij vrijwel elke stop van een Polonnaruwa-rondleiding opduikt.
De gouden eeuw van Parakramabahu I
| Oppervlakte | Waar hij bekend om staat |
|---|---|
| Irrigatie | Het verbinden van oudere tanks met het Parakrama Samudra-reservoir |
| Architectuur | Het koninklijk paleis, de Quadrangle-uitbreidingen en het Uttararama-klooster van Gal Vihara |
| Politiek | Het herenigen van Sri Lanka's rivaliserende machtscentra onder één kroon |
| Religie | Het eiland verdeelde boeddhistische kloosterorden verenigen |